20
июль
2022
Сабақты бақылау және талдау
Қазіргі тез өзгермелі заманда білім беру ұйымының педагогтарының мақсаты сапалы білім, саналы тәрбие беру. Бұл тек сөз жүзінде емес, нақты білім алушыға өміріне қажетті білім мен қатар өзі алған білімін қызыға меңгеріп, соны жан-жақты ары қарай өзі талпынып, ізденіп жалғастыруға үздіксіз оқуға бағыттау. Бұл талаптар жаңартылған білім беру шеңберін меңгеру курстарын өткен кезде айқын педагогтарға үйретілді. Ол дайын білім беріп білім алушыны «объект» ретінде қабылдамау, «субъект» - «субъект» қатынасын орнату. Білім алушыны тек тыңдаушы, білімді қабылдаушы емес, сол үдерістің орындалуына өзі араласып, өзі ізденіп сабақтың өн бойында мұғалімнің бағыт- бағдарына сүйене отырып, өзі жауабын іздеу. Бұл бір жауап емес, бірнеше жауап іздеу. Бірлесе іздеу не жұппен, не топпен немесе жеке. Сондықтан, педагог өз сабағын жоспарлауда сан алуан әрекеттерді, әдіс-тәсілдерді іздестіреді. Мұғалім үздіксіз өз білімін жетілдіріп отыруы қажет.
Сабақ жоспарын авторлық туынды ретінде қарауымыз керек. Әр ұстаз сабағын шебер, жан-жақты ойлап, өзі оқытып отырған шәкіртіне бағыттауы тиіс. Қазіргі таңда бірқатар өзгерістер енді, педагогтар үшін бағыт-бағдар алуға бірыңғай ҚМЖ үлгісі (16 сентябрь 2021 жыл № 472 бұйрық бойынша )және де оқу бағдарламасында әр пәннің оқу мақсаттары дайын берілген. Сабақтың сапалы өтуі оның құрылымы мен педагогтың шеберлігіне байланысты. Бір жасалған сабақ жоспары параллель сыныптарға дәлме- дәл келе қоймайды, өйткені әр сыныптың құрамы бөлек. Бір сыныпта мықты өткен сабақ, екінші сыныпта олай өтпеуі мүмкін. Сондықтан, мұғалім сабақты сыныптың құрамына қарай АВС деңгейіндегі білім алушыға бағыттап тапсырма құрайды. Тағы бір айта кететін мәселе, ол сабақта қолданылған тапсырмалар мен оқу мақсатының үйлесімдігі. Оқу мақсаттарының орындалуы, тапсырмаларға бағытталуы қажет. Кейде жап-жақсы құрылған сабақты бақылап отырып, мақсат бір бөлек, тапсырма бір бөлек орындалып жатқанын байқаймын. Қазір сабақты бақылаудың алуан түрі бар. Әдістемелік нұсқау хатта сабақты бақылау үлгісі берілген. Сабақты бақылау үлгілері өте көп. Сабаққа қатысушы бақылау парағын өзі таңдайды. Сабаққа қатысқан кезде бақылау парағын алдын ала дайындап алған дұрыс. Сабаққа қатысар алдында қандай мақсатпен алғашқы рет кірмекшісіз нақтылаңыз. Ал кезекті сабақты бақылау болса сабаққа қатысу мақсатыңыз алдыңғы сабақта қатысқан ұсынысыңыз орындалды ма жоқ па айқындау. Сабаққа қатысарда тексеруші (мектептің әкімшілік мүшесі) жоспар бойынша мектепішілік бақылауда көзделген мақсатқа сай дайындықпен сабаққа енуі тиіс. Біріншіден қай сыныпта сабақ, қай пән, сыныптың құрамы, білім сапасы, осы қатысатын пән бойынша үлгерімі, білім сапасын, тіпті әр білім алушының пән бойынша білімі үлгерімі туралы мәлімет дайындап алып кіру қажет. Сонымен қатар инклюзивті білім алып отырған оқушылар жайлы мәлімет жинақтау (психологпен кездесу). Сыныпты әбден зерттеп зерделеп кірген жөн.Өйткені біз мұғалімді бақыламаймыз, білім алушының сабақ барысындағы іс-қимылын. Мұғалімнің білім алушымен жұмыс жүргізу әрекетінің тиімділігін бақылаймыз. Білім алушының сабақты меңгеруін, қызығушылығын, сабаққа араласуын айқындаймыз. Жыл көлемінде сапа көрсеткіші төмен сыныптарға, көмек көрсетуді қажет ететін жас мамандарға, аттестациядан өтетін педагогтардың сабақтарына т.с.с жоспар бойынша қатыстық.
Бақылаушы сабаққа толық немесе кезеңдерін көруге қатысуына болды. Жас мамандар үшін шақыру сабағын ұйымдастырып, тәжірибесі мол ұстаздардыңсабақтарына қатыстырса пайдасы көбірек болары анық.
Сабақ барысында мұғалім мен білім алушының іс- әрекетін бақылаймыз, сонымен қатар мұғалімнің пайдаланған ресурстарының тиімділігін, сабақ барысында бағалау әрекетін жүзеге асыруын бақылаймыз. Бірнеше сабақты бақылау үлгілерін қарастырайық.
САБАҚТЫ БАҚЫЛАУ ПАРАҒЫ
Мұғалімнің аты-жөні ......................................................................................................................
Пәні ......................................... Сыныбы ....................................................................................
Тақырыбы ........................................................................................................................................
Сабаққа қатысу мақсаты ................................................................................................................
................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................Сабақтың тиімді көрсеткіштері
Сабақтың тиімділік көрсеткіштері Балл
І. Ынтымақтастық атмосферасы, оқушылардың сабақты толық қамтылуы
2. Сабақ мақсатының нақтылығы , оқушылардың сабақ мақсатын анықтауға қатысуы, оқушылардың сабақ мақсатын түсінуі
3. Сабақта қолданылатын әдіс-тәсіл қолдану барысында нақты нұсқау бере алады, технология, стратегиялардың тиімділігі
4. Сабақта АКТ және басқа да ресурстардың пайдалануы
5.Оқушылардың субъектілік белсенділіктері мен танымдық әрекеттерінің деңгейлері.
6.Сабақта кері байланыстың , қалыптастырушы бағалаудың іске асуы.
7. Үй тапсырмасының берілуі, сабақтың уақытында аяқталуы, сабақтың мақсатына жетуі
8. Рефлексияның жүргізілуі
9. Мұғалім өз сабағын нақты дәлелді түрде талдайды
Қорытынды .....................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
Ұсыныс..........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Әр көрсеткішке 0-2 балл аралығында қойылады. 2 балл - көрсеткіш толық орындалды. 1 балл - сабақта көрініс берді. 0- қолданылмады. 10 балл және одан төмен - төмен деңгей, 11-15 балл -орта деңгей, 16-20 балл - тиімді деңгей, 21-22 балл - жоғары деңгей.
Сабақтың өтілу деңгейі .................................................................................................................
Сабаққа қатысушы :........................................................................................................................
Сабақты бақылау парағы
Күні және есептік кезең
Мұғалімнің аты-жөні
Класс
Пән
Оқыту тілі
Сыныптағы оқушылар саны
Сабаққа қатысқандар саны
Бақылаушы (лар)
Мұғалім қызметін бақылау фокусы баллдар
Педагогикалық тәсілдерді жүзеге асыру
Білім беру ортасы(психологиялық климат, сабақтағы кауіпсіздік)
Белсенді оқыту әдістерін қолдану
1. Мұғалім жұмыс істеуге ынталадыру үшін сабақ басында оқушылармен диалог құрды
2. Мұғалім оқушыларға сұрақ қояды және сабақтың әр кезеңінде жауап алады.
3. Мұғалім балалардың көпшілігін диалогқа тартады
4. Диалогта қойылған сұрақтардың сапасы
Сыныпта топтық жұмыс ұйымдастыру
1. Оқытудың топтық және жұптық формаларын қолданудың тиімділігі
2. Топтарға тапсырмаларды беру және тапсырмаларды тұжырымдау сапасы
3. Топтарда жұмысты ұйымдастыру деңгейі
4. Оқушылардың топтық жұмысын бағалау сапасы
Білім алушылардың жас және жеке ерекшеліктерін есепке алу
1. Оқушылармен аузша қарым-қатынас стилі олардың жасына және ЖДА сәйкес келеді.
2. Сабақты жүргізу қарқыны оқушылардың жасына және олардың ЖДА сәйкес келеді
3. Барлық білім алушыларды тарту дәрежесі
Білім алушылардың қажеттіліктерін есепке алу (оқу материалын саралау)
Оқу мақсаттары мен тәрбие аспектісі арасындағы байланысты жүзеге асыру
Білім алушының іс-әрекетін бақылау фокусы
Білім алушылардың оқу әрекетіне белсенді қатысуы
Білім алушылар ұсынылған тапсырмаларды орындай алды ма?
Оқушылар сабақта болып жатқан оқиғаларға рефлексия жасайды, бағалайды
Ресурстарды пайдалану
Ресурстарды(АКТ, кеңсе тауарлары, процесті іске асыру үшін оқу жабдықтары және басқа да ресурстар) қамтамасыз ету және оларға қол жеткізу
Мұғалім сабақта ОӘК ұсынған әдістемелік ұсыныстарды қолданады.
Білім алушылар оқулықта баяндалған мәтіндердің мағынасын түсінеді
Білім алушылар оқулықтарда баяндалған тапсырмаларды түсінеді
Сабақта кері байланыс
Мұғалім білім алушылардың прогресін/жетістіктерін бақылайды және түсіндіреді
Білім алушылар оқу процесінде мұғалімнен кері байланыс алады (қандай нысанда, қай кезеңде)
Формативті бағалау
Сабақтағы қалыптастырушы бағалау тиімді ме?
Білім алушылардың қалыптастырушы бағалау кезінде бағалау критерийлерімен таныстырды ма?
Сыныптағы білім алушылар қалыптастырушы бағалау принциптерін түсіне ме?
Құндылықтарды жүзеге асыру
Оқу үрдісінде «Рухани жаңғыру» жалпыұлттық идеясының құндылықтары (азаматтық теңдік, еңбексүйгіштік, адалдық, ғалым мен білім алуға табыну, төзімділік, адалдық және патриотизм)
БАҚЫЛАУ ПАРАҒЫН ТОЛТЫРҒАНДА
ЖОҒАРЫ – 3 БАЛЛ
ОРТА – 2 БАЛЛ
ТӨМЕН – 1 БАЛЛ
Сабақ бойынша ұсыныс:
Сабақ жоспарын авторлық туынды ретінде қарауымыз керек. Әр ұстаз сабағын шебер, жан-жақты ойлап, өзі оқытып отырған шәкіртіне бағыттауы тиіс. Қазіргі таңда бірқатар өзгерістер енді, педагогтар үшін бағыт-бағдар алуға бірыңғай ҚМЖ үлгісі (16 сентябрь 2021 жыл № 472 бұйрық бойынша )және де оқу бағдарламасында әр пәннің оқу мақсаттары дайын берілген. Сабақтың сапалы өтуі оның құрылымы мен педагогтың шеберлігіне байланысты. Бір жасалған сабақ жоспары параллель сыныптарға дәлме- дәл келе қоймайды, өйткені әр сыныптың құрамы бөлек. Бір сыныпта мықты өткен сабақ, екінші сыныпта олай өтпеуі мүмкін. Сондықтан, мұғалім сабақты сыныптың құрамына қарай АВС деңгейіндегі білім алушыға бағыттап тапсырма құрайды. Тағы бір айта кететін мәселе, ол сабақта қолданылған тапсырмалар мен оқу мақсатының үйлесімдігі. Оқу мақсаттарының орындалуы, тапсырмаларға бағытталуы қажет. Кейде жап-жақсы құрылған сабақты бақылап отырып, мақсат бір бөлек, тапсырма бір бөлек орындалып жатқанын байқаймын. Қазір сабақты бақылаудың алуан түрі бар. Әдістемелік нұсқау хатта сабақты бақылау үлгісі берілген. Сабақты бақылау үлгілері өте көп. Сабаққа қатысушы бақылау парағын өзі таңдайды. Сабаққа қатысқан кезде бақылау парағын алдын ала дайындап алған дұрыс. Сабаққа қатысар алдында қандай мақсатпен алғашқы рет кірмекшісіз нақтылаңыз. Ал кезекті сабақты бақылау болса сабаққа қатысу мақсатыңыз алдыңғы сабақта қатысқан ұсынысыңыз орындалды ма жоқ па айқындау. Сабаққа қатысарда тексеруші (мектептің әкімшілік мүшесі) жоспар бойынша мектепішілік бақылауда көзделген мақсатқа сай дайындықпен сабаққа енуі тиіс. Біріншіден қай сыныпта сабақ, қай пән, сыныптың құрамы, білім сапасы, осы қатысатын пән бойынша үлгерімі, білім сапасын, тіпті әр білім алушының пән бойынша білімі үлгерімі туралы мәлімет дайындап алып кіру қажет. Сонымен қатар инклюзивті білім алып отырған оқушылар жайлы мәлімет жинақтау (психологпен кездесу). Сыныпты әбден зерттеп зерделеп кірген жөн.Өйткені біз мұғалімді бақыламаймыз, білім алушының сабақ барысындағы іс-қимылын. Мұғалімнің білім алушымен жұмыс жүргізу әрекетінің тиімділігін бақылаймыз. Білім алушының сабақты меңгеруін, қызығушылығын, сабаққа араласуын айқындаймыз. Жыл көлемінде сапа көрсеткіші төмен сыныптарға, көмек көрсетуді қажет ететін жас мамандарға, аттестациядан өтетін педагогтардың сабақтарына т.с.с жоспар бойынша қатыстық.
Бақылаушы сабаққа толық немесе кезеңдерін көруге қатысуына болды. Жас мамандар үшін шақыру сабағын ұйымдастырып, тәжірибесі мол ұстаздардыңсабақтарына қатыстырса пайдасы көбірек болары анық.
Сабақ барысында мұғалім мен білім алушының іс- әрекетін бақылаймыз, сонымен қатар мұғалімнің пайдаланған ресурстарының тиімділігін, сабақ барысында бағалау әрекетін жүзеге асыруын бақылаймыз. Бірнеше сабақты бақылау үлгілерін қарастырайық.
САБАҚТЫ БАҚЫЛАУ ПАРАҒЫ
Мұғалімнің аты-жөні ......................................................................................................................
Пәні ......................................... Сыныбы ....................................................................................
Тақырыбы ........................................................................................................................................
Сабаққа қатысу мақсаты ................................................................................................................
................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................Сабақтың тиімді көрсеткіштері
Сабақтың тиімділік көрсеткіштері Балл
І. Ынтымақтастық атмосферасы, оқушылардың сабақты толық қамтылуы
2. Сабақ мақсатының нақтылығы , оқушылардың сабақ мақсатын анықтауға қатысуы, оқушылардың сабақ мақсатын түсінуі
3. Сабақта қолданылатын әдіс-тәсіл қолдану барысында нақты нұсқау бере алады, технология, стратегиялардың тиімділігі
4. Сабақта АКТ және басқа да ресурстардың пайдалануы
5.Оқушылардың субъектілік белсенділіктері мен танымдық әрекеттерінің деңгейлері.
6.Сабақта кері байланыстың , қалыптастырушы бағалаудың іске асуы.
7. Үй тапсырмасының берілуі, сабақтың уақытында аяқталуы, сабақтың мақсатына жетуі
8. Рефлексияның жүргізілуі
9. Мұғалім өз сабағын нақты дәлелді түрде талдайды
Қорытынды .....................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
Ұсыныс..........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................
Әр көрсеткішке 0-2 балл аралығында қойылады. 2 балл - көрсеткіш толық орындалды. 1 балл - сабақта көрініс берді. 0- қолданылмады. 10 балл және одан төмен - төмен деңгей, 11-15 балл -орта деңгей, 16-20 балл - тиімді деңгей, 21-22 балл - жоғары деңгей.
Сабақтың өтілу деңгейі .................................................................................................................
Сабаққа қатысушы :........................................................................................................................
Сабақты бақылау парағы
Күні және есептік кезең
Мұғалімнің аты-жөні
Класс
Пән
Оқыту тілі
Сыныптағы оқушылар саны
Сабаққа қатысқандар саны
Бақылаушы (лар)
Мұғалім қызметін бақылау фокусы баллдар
Педагогикалық тәсілдерді жүзеге асыру
Білім беру ортасы(психологиялық климат, сабақтағы кауіпсіздік)
Белсенді оқыту әдістерін қолдану
1. Мұғалім жұмыс істеуге ынталадыру үшін сабақ басында оқушылармен диалог құрды
2. Мұғалім оқушыларға сұрақ қояды және сабақтың әр кезеңінде жауап алады.
3. Мұғалім балалардың көпшілігін диалогқа тартады
4. Диалогта қойылған сұрақтардың сапасы
Сыныпта топтық жұмыс ұйымдастыру
1. Оқытудың топтық және жұптық формаларын қолданудың тиімділігі
2. Топтарға тапсырмаларды беру және тапсырмаларды тұжырымдау сапасы
3. Топтарда жұмысты ұйымдастыру деңгейі
4. Оқушылардың топтық жұмысын бағалау сапасы
Білім алушылардың жас және жеке ерекшеліктерін есепке алу
1. Оқушылармен аузша қарым-қатынас стилі олардың жасына және ЖДА сәйкес келеді.
2. Сабақты жүргізу қарқыны оқушылардың жасына және олардың ЖДА сәйкес келеді
3. Барлық білім алушыларды тарту дәрежесі
Білім алушылардың қажеттіліктерін есепке алу (оқу материалын саралау)
Оқу мақсаттары мен тәрбие аспектісі арасындағы байланысты жүзеге асыру
Білім алушының іс-әрекетін бақылау фокусы
Білім алушылардың оқу әрекетіне белсенді қатысуы
Білім алушылар ұсынылған тапсырмаларды орындай алды ма?
Оқушылар сабақта болып жатқан оқиғаларға рефлексия жасайды, бағалайды
Ресурстарды пайдалану
Ресурстарды(АКТ, кеңсе тауарлары, процесті іске асыру үшін оқу жабдықтары және басқа да ресурстар) қамтамасыз ету және оларға қол жеткізу
Мұғалім сабақта ОӘК ұсынған әдістемелік ұсыныстарды қолданады.
Білім алушылар оқулықта баяндалған мәтіндердің мағынасын түсінеді
Білім алушылар оқулықтарда баяндалған тапсырмаларды түсінеді
Сабақта кері байланыс
Мұғалім білім алушылардың прогресін/жетістіктерін бақылайды және түсіндіреді
Білім алушылар оқу процесінде мұғалімнен кері байланыс алады (қандай нысанда, қай кезеңде)
Формативті бағалау
Сабақтағы қалыптастырушы бағалау тиімді ме?
Білім алушылардың қалыптастырушы бағалау кезінде бағалау критерийлерімен таныстырды ма?
Сыныптағы білім алушылар қалыптастырушы бағалау принциптерін түсіне ме?
Құндылықтарды жүзеге асыру
Оқу үрдісінде «Рухани жаңғыру» жалпыұлттық идеясының құндылықтары (азаматтық теңдік, еңбексүйгіштік, адалдық, ғалым мен білім алуға табыну, төзімділік, адалдық және патриотизм)
БАҚЫЛАУ ПАРАҒЫН ТОЛТЫРҒАНДА
ЖОҒАРЫ – 3 БАЛЛ
ОРТА – 2 БАЛЛ
ТӨМЕН – 1 БАЛЛ
Сабақ бойынша ұсыныс: